• Statnett dokumenterer flittig kva som skjer i Eiadalen. Dette bildet er tatt med drone. (Foto: Statnett)

    Bilete 1 av 19 - Statnett dokumenterer flittig kva som skjer i Eiadalen. Dette bildet er tatt med drone. (Foto: Statnett)

  • Ein massiv brakkerigg er på plass i Eiadalen, men ingen søv i brakkene. Til det er rasfaren for stor.

    Bilete 2 av 19 - Ein massiv brakkerigg er på plass i Eiadalen, men ingen søv i brakkene. Til det er rasfaren for stor.

  • Magne Vestvik er byggjeleiar i Eiadalen. Han kom direkte frå Statnett sitt kabelprosjekt frå Norge til Tyskland.

    Bilete 3 av 19 - Magne Vestvik er byggjeleiar i Eiadalen. Han kom direkte frå Statnett sitt kabelprosjekt frå Norge til Tyskland.

  • Av dei 125 som arbeider i Kvilldal, er berre ei handfull kvinner. Grunnarbeidar Amalie L. Hansen frå Vassbakk og Stol er ei av dei. Ho førebur støyping av ein betongplatting som transformatorane skal setjast på før dei blir skuva inn i sjaktene sine.

    Bilete 4 av 19 - Av dei 125 som arbeider i Kvilldal, er berre ei handfull kvinner. Grunnarbeidar Amalie L. Hansen frå Vassbakk og Stol er ei av dei. Ho førebur støyping av ein betongplatting som transformatorane skal setjast på før dei blir skuva inn i sjaktene sine.

  • Tomta i Eiadalen krev sikring både mot stein- og snøras. Her ser me fjellsikrarar i sving.

    Bilete 5 av 19 - Tomta i Eiadalen krev sikring både mot stein- og snøras. Her ser me fjellsikrarar i sving.

  • Arbeidarar i gang med fjellsikring.

    Bilete 6 av 19 - Arbeidarar i gang med fjellsikring.

  • Det er store dimensjonar over betongveggane som blir sette opp i Eiadalen. Målet er å få bygga tette, før snøen kjem.

    Bilete 7 av 19 - Det er store dimensjonar over betongveggane som blir sette opp i Eiadalen. Målet er å få bygga tette, før snøen kjem.

  • Mykje arbeid føregår i stor høgde. Statnett er svært opptekne av at alle firma i Eiadalen sikrar arbeidarane sine på ein god måte.

    Bilete 8 av 19 - Mykje arbeid føregår i stor høgde. Statnett er svært opptekne av at alle firma i Eiadalen sikrar arbeidarane sine på ein god måte.

  • Statnetts HMS- koordinator Pål Venås seier ein ikkje har hatt store personskadar så langt i anleggsperioden.

    Bilete 9 av 19 - Statnetts HMS- koordinator Pål Venås seier ein ikkje har hatt store personskadar så langt i anleggsperioden.

  • Brakkene  i Eiadalen blir brukte til kontorarbeid, møte og matpausar. Her ser me byggjeleiar Magne Vestvik (t.v), HMS-koordinator Pål Venås og prosjektleiar Oddbjørn Strand.

    Bilete 10 av 19 - Brakkene i Eiadalen blir brukte til kontorarbeid, møte og matpausar. Her ser me byggjeleiar Magne Vestvik (t.v), HMS-koordinator Pål Venås og prosjektleiar Oddbjørn Strand.

  • Statnetts prosjektleiar Oddbjørn Strand bur i Oslo men er jamleg innom Kvilldal. For å flyga minst mogleg har prosjektleiinga i Norge og England ofte møte på Skype. Dette er møterommet i Eiadalen.

    Bilete 11 av 19 - Statnetts prosjektleiar Oddbjørn Strand bur i Oslo men er jamleg innom Kvilldal. For å flyga minst mogleg har prosjektleiinga i Norge og England ofte møte på Skype. Dette er møterommet i Eiadalen.

  • Her blir det støypt ein betongvegg som skal sikra anlegget mot snøras. Veggen skal bli ti meter høg når han er ferdig.

    Bilete 12 av 19 - Her blir det støypt ein betongvegg som skal sikra anlegget mot snøras. Veggen skal bli ti meter høg når han er ferdig.

  • Bilete 13 av 19 -

  • Bilete 14 av 19 -

  • Bilete 15 av 19 -

  • Prosjektleiar Oddbjørn Strand (t.v) og byggjeleiar Magne Vestvik viser Suldalsposten rundt i Eiadalen.

    Bilete 16 av 19 - Prosjektleiar Oddbjørn Strand (t.v) og byggjeleiar Magne Vestvik viser Suldalsposten rundt i Eiadalen.

  • Inne i desse betongsjaktene skal transformatorane stå.

    Bilete 17 av 19 - Inne i desse betongsjaktene skal transformatorane stå.

  • Betongsjaktene skal hindra brann dersom ein transformator skulle komma til å ta fyr.

    Bilete 18 av 19 - Betongsjaktene skal hindra brann dersom ein transformator skulle komma til å ta fyr.

  • Torhild Vaarvik Øystad tykkjer Statnett har vist omsyn og  informert folk i Kvilldal godt om arbeidet i Eiadalen. Spesielt glad er ho for reduseringa av fartsgrense på vegen i bygda.

    Bilete 19 av 19 - Torhild Vaarvik Øystad tykkjer Statnett har vist omsyn og informert folk i Kvilldal godt om arbeidet i Eiadalen. Spesielt glad er ho for reduseringa av fartsgrense på vegen i bygda.

North Sea Link i Suldal:

Storstova til Statnett tar form

Eiadalen ovanom den vesle suldalsgrenda Kvilldal er som ei yrande maurtue for tida. Rundt 125 personar arbeider tolv timar kvar dag med å gjera den gigantiske likerettarstasjonen til Englandskabelen ferdig. Den nye kraftkabelen mellom dei to landa er eit samarbeidsprosjekt mellom Statnett og deira britiske søsterselskap National Grid.

av Heidi Hjorteland Wigestrand

Englandskabelen

North Sea Link er det formelle namnet på den 720 kilometer lange kabelen som skal gå mellom Hylen i Suldal og Blyth i Storbritannia. Prosjektet er eigd av Statnett og britiske National Grid.
Kabellegginga frå engelsk side er i gang. Frå norsk side vil ein starta å leggja kabel i mai 2020. Frå Kvilldal vil kabelen gå ned under Suldalsvatnet, via ein tunnel i Hylen og ut i fjorden mot England.
Det blir lagt to parallelle lengder med kabel. Englandskabelen vil kopla dei nordiske og britiske kraftmarknadane saman.
Når det bles i Storbritannia og vindkraftproduksjonen er høg, kan Norge kjøpa rimeleg kraft frå britane og spara vatnet i magasina. Når det er lite vind og større trong for kraft i Storbritannia, kan britane kjøpa vasskraft frå Norge.
Kabelen skal, etter planen, setjast i drift i desember 2021. Forventa kostnad ligg mellom 1,5 og 2 milliardar euro. Utgiftene blir fordelte 50/50 mellom Statnett og National Grid. Englandskabelen skal, etter planen, ha ein kapasitet på om lag 1400 MW. Dette tilsvarar straumforbruket i Oslo by.
Kjelde: Statnett

Total pris vil liggja på om lag 16 milliardar norske kroner, fordelt på dei to selskapa.
Arbeidet som går føre seg i Suldal, kostar rundt 2,6 milliardar kroner.

Likerettarstasjonen i Kvilldal
Likerettarstasjonen i Kvilldal blir også omtala som ein konverter-stasjon. Føremålet med stasjonen er å omforma likestraum (som er måten straumen blir sendt gjennom kabelen på) til vekselstraum, før den blir sendt ut på straumnettet i Norge. Skulle straumen blitt sendt som vekselstraum gjennom kabelen, ville det ikkje vore spenning nok til å driva stort meir enn ei lommelykt i England.
Hovudentreprenør er ABB. Underentreprenørar er mellom andre Kruse Smith (byggjearbeid), Vassbakk og Stol (grunnarbeid) og Ruukki (stålarbeid)

I full sving
Då Suldalsposten besøkte Kvilldal i vår, var det berre ei enorm grusslette i Eiadalen. Nå ragar høge betongveggar opp i lufta, heisekranane er i konstant rørsle, og i ein stupbratt klippevegg heng fjellsikringsfolk i selar.
Nede på bakken er det stadig trafikk av lastebilar, gravemaskinar og andre tunge køyretøy. Ikkje rart då at ein har merkt eigne gågater med sperreband. For med så mange folk frå ulike firma i sving, må ein tenkja tryggleik, understrekar prosjektleiar Oddbjørn Strand og byggjeleiar Magne Vestvik.
Dei to fortel at Statnett brukar mykje tid på å kontrollera at selskapa som arbeidar for dei har gode system for å jobba sikkert. Viss ikkje, får dei opplæring.

Tre betongbilar i timen
Nordmenn er i fleirtal blant anleggsarbeidarane, men det finst også ein del arbeidsfolk frå Finland, Polen og Litauen.
Ifølgje HMS-koordinator Pål Venås, har det ikkje vore alvorlege personskadar så langt i prosjektet.
Oddbjørn Strand og Magne Vestvik viser Suldalsposten rundt ein småkald dag i desember. Sjølv om gradestokken viser nokre kuldegrader, går støypinga av rassikringsveggen som planlagt. Tre betongbilar i timen kjem til Eiadalen for å mata glidestøypen med råvarer. Rasveggen skal bli ti meter høg. Støypearbeidet går døgnet rundt, og ein slik vegg er ferdig på ei lita veke, forklarer Strand og Vestvik.
I Blyth, der kabelen skal komma i land på englandssida, byggjer dei ein tilsvarande likerettarstasjon, og arbeidet der er komme om lag like langt som i Kvilldal.

Trongt og rasfarleg
Men i England har ei ei romsleg tomt å boltra seg på og treng ikkje å sikra seg mot stein og snøras, fortel dei to Statnett-karane. Sjølv om viddene kan verka store i Eiadalen, er tomta eigentleg ganske trong, der ho ligg omkransa av stupbratte fjell på to sider, påpeiker dei. På grunn av rasfaren kan ingen arbeidarar bu i brakkeriggar i Eiadalen heile døgnet. Brakkene her blir brukte til kontor, møte- og pauserom.
– Arbeidarane søv ulike stader i kommunen. Somme bur i brakker nede i Kvilldal, ved Lindum, andre er innkvarterte privat eller hjå reiselivsaktørar, fortel Oddbjørn Strand.
I tillegg til stasjonen som skal gjera likestraum til vekselstraum etter transporten i kabel under sjøbotnen (sjå faktaboks), blir det også bygd eit administrasjonsbygg. Dette skal, mellom anna, husa kontorplassar og lager.

Fjernstyrt anlegg
–Det kjem ikkje til å arbeida folk i Eiadalen når kabelen blir sett i drift, men det vil regelmessig vera folk innom for vedlikehald, fortel Strand.
Stasjonen vil bli styrt frå eit av Statnett sine regionale senter.
Likerettarstasjon har ei grunnflate som tilsvarar nærare to fotballbanar. Bygget er 20 meter høgt og skal, etter kvart, husa sju transformatorar som kvar veg 200 tonn. Sjaktene til transformatorane er ferdig støypte. Det er seks transformatorar som skal vera i drift, den sjuande er ein reservetransformator.
Utanfor likerettarstasjonen og administrasjonsbygget vil det komma ein del master. Neste sommar vil utstyret som skal inn i bygningane komma på plass. Etter 2019 blir det rolegare i Kvilldal.
Statnett har lagt vekt på å ha god dialog med innbyggjarane i bygda både før og under anleggsarbeidet.

Open dag
– Me har hatt eit par folkemøte og har fått tilbakemeldingar på at me har vore flinke til å informera. Mellom anna tok me initiativ til å setja ned fartsgrensa gjennom bygda til 40 kilometer i timen. Me har også sett krav om godt vintervedlikehaldne vegar av omsyn til all biltrafikken inn til Eiadalen, fortel Oddbjørn Strand.
Når det lir på, ønskjer Statnett å invitera folk i Suldal til ein open dag slik at alle får sjå det som blir bygd i Eiadalen.

– Eg føler bygda er blitt tatt på alvor
Torhild Vaarvik Øystad frå Kvilldal bur kloss i vegen der over hundre arbeidsfolk og tungtransport kjører på veg til og frå stasjonsbygginga i Eiadalen.
Ho føler anleggsperioden har gått greit til denne tid. Hennar inntrykk er at også sambygdingane jamt over er nøgde.
– Me har ei lukka innbyggargruppe på Facebook, og eg har ikkje registrert noko større misnøye der, seier bonden, som også har rolla som bygdas kontaktperson til Statnett.
Ønske og innspel frå innbyggarane er blitt tekne på alvor av utbyggar, seier ho.

Nedsett fartsgrense
Vaarvik Øystad er mellom anna godt nøgd med at fartsgrensa blei sett ned frå 80 til 40 kilometer i timen. Statnett tok også initiativ til at skulebarna skal hentast heime i tuna i periodar med stor anleggstrafikk.
– Morgon og kveld er det biltrafikk som i ein liten by her, men folk køyrer fint. Og nå om vinteren blir det strøydd og salta som aldri før. Det gjer det trygt å køyra, men bilane blir jo frykteleg skitne, seier ho med eit smil.
Sjølv er ho ein del ute og køyrer med hest på vegen. Dei fleste er flinke til å halda avstand til dyra, men Torhild tykkjer dei norske sjåførane er flinkare til å halde høveleg avstand til henne og hesten, enn dei utanlandske.