Hærverk 

Leiar (med lydfil):

Hærverk 

av Esther Moe

Det er ikkje vanskeleg å ha sympati for leiinga på Sand skule som nå står midt i ein situasjon der det uvanlege er blitt ganske så utbreitt.

For ja, det er uvanleg at folk som har bikka to-årsalderen går laus på inventar, øydelegg og strøyer rundt seg rot, berre for å gjera det.

Hærverk er ein ukultur, som rektor seier det, men blir verdiane det blir øydelagt for store nok, kan det også vera straffbare handlingar.

Barn blir ikkje mange år før dei veit forskjell på rett og gale, og det overveldande fleirtalet vil meina at det å øydeleggja andres eigedom tilhøyrer siste kategori.

I dag er vaksengenerasjonen i kulturen vår ganske snare til tolka slik åtferd som eit uttrykk for smerte, utanforskap og som eit rop om hjelp. Det kan ha gode sider, det finst unge og vaksne som tyr til destruktive handlingar fordi ein ikkje har anna språk og fordi ein er pint ut på si ytste grense.

Men det må ikkje utradera andre tolkningar, me menneske gjer også ting som er gjennomført toskne og tankelause og utan så mykje som eit gram av næring for terapeutiske tolkningar.

Rektor Svein Carlos Gjil er opptatt av å komma i dialog og å lytta til ungdommane, og det er bra. Men det betyr forhåpentlegvis ikkje at dei som står bak hærverket slepp unna å måtta ta ansvar for konsekvensane av handlingane sine.

Konsekvens er ikkje straff, det er ein naturlov som kjem tettare og tettare på jo eldre unge blir. Konsekvens kan kanskje kallast tyngda i den vaksne fridommen mange unge lengtar etter. Det ein gjer, har effekt, på godt og vondt. Ein kan ikkje berre hausta oppsidene,  fridom og ansvar heng saman som dei to sidene på ein mynt.

Suldalsungdom har det ikkje berre lett, og overgangen frå bygdene til ungdomsskulen kan nok vera tøff for ein del, å bytta miljø kan vera både godt og tungt.

Men anten hærverket er rop om hjelp, frekk tidtrøyte eller misforstått hanekamp er fasiten den samme. Det kan ikkje tolererast, det må få konsekvensar for den som er ansvarleg. Det er viktig med tidleg innsats og å leggja grunnlag for folkeleg oppførsel i barnehagen, men før alt anna, må skuleleiinga i kommunen finna ein måte å gi klar beskjed om at hærverk ikkje er akseptabelt, uansett kor tøft ein har det.

Det hjelper ikkje med all verdas kreative fagdagar, om elevane går ut frå ungdomsskulen utan å ha lært samanhengen mellom fridom og ansvar.